||om tat sat||

Select text in Devanagari Kannada Gujarati English

ઉત્તર ચરિતમુ
મહાસરસ્વતી ધ્યાનમ્

ઘણ્ટાશૂલહલાનિ શંખમુસલે ચક્રં ધનુઃ સાયકં
હસ્તાબ્જૈર્દધતીં ઘનાન્તવિલસચ્ચીતાંશુ તુલ્યપ્રભામ્|
ગૌરીદેહસમુદ્ભવાં ત્રિજગતાં આધારભૂતાં મહા
પૂર્વામત્ર સરસ્વતીમનુભજે શુમ્ભાદિ દૈત્યાર્દિનીમ્||

||ઓમ્ તત્ સત્||
=============

દેવીસ્તુતિ||

દેવીમહાત્મ્યમ્||
દેવ્યાદૂતસંવાદોનામ પંચમાધ્યાયઃ||

ઓમ્ ઋષિરુવાચ||

પુરાશુમ્ભનિશુમ્ભાભ્યાં અસુરાભ્યાં શચીપતેઃ|
ત્રૈલોક્યં યજ્ઞભાગાશ્ચ હૃતા મદબલાશ્રયાત્||1||

તાવેવ સૂર્યતાં તદ્વત્ અધિપ્રકારં તથૈન્દવમ્|
કૌબેરમથ યામ્યં ચ ચક્રાતે વરુણસ્ય ચ||2||

તાવેવ પવનદ્ધિં ચ ચક્રુર્વહ્નિકર્મ ચ|
તતો દેવા વિનિર્ધૂતા ભષ્ટરાજ્યાઃ પરાજિતાઃ||3||

હૃતાધિકારાસ્ત્રિદશાઃ તાભ્યાં સર્વે નિરાકૃતાઃ|
મહાસુરાભ્યાં તાં દેવીં સંસ્મરન્ત્યપરાજિતામ્||4||

તયાસ્માકં વરો દત્તો યથાપત્સુ સ્મૃતાખિલાઃ|
ભવતામ્ નાશયિષ્યામિ તત્ ક્ષણાત્ પરમાપદઃ||5||

ઇતિ કૃત્વા મતિં દેવા હિમવન્તં નગેશ્વરમ્|
જગ્મુસ્તત્ર તતો દેવીં વિષ્ણુમાયાં પ્રતુષ્ટુવુઃ||6||

દેવા ઊચુઃ||

નમોદેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ શિવાયૈ સતતં નમઃ|
નમઃ પ્રકૃત્યૈ ભદ્રાયૈ નિયતાઃ પ્રણતાઃ સ્મ તામ્||7||

રૌદ્રાયૈ નમો નિત્યાયૈ ગૌર્યૈ ધાત્ર્યૈ નમોનમઃ |
જ્યોત્સ્નાયૈ ચેન્દુરૂપિણ્યૈ સુખાયૈ સતતં નમઃ||8||

કલ્યાણ્યૈ પ્રણતાં વૃદ્ધ્યૈ સિદ્ધ્યૈ કૂર્મો નમોનમઃ|
નૈરૃત્યૈભૂભૃતાં લક્ષ્મ્યૈ શર્વાણ્યૈ તે નમો નમઃ||9||

દુર્ગાયૈ દુર્ગપારાયૈ સારાયૈ સર્વકારિણ્યૈ|
ખ્યાત્યૈ તથૈવ કૃષ્ણાયૈ ધૂમ્રાયૈ સતતં નમઃ|10||

અતિસૌમ્યાતિ રૌદ્રાયૈ નતાસ્તસ્યૈ નમો નમઃ|
નમો જગત્પ્રતિષ્ઠાયૈ દેવ્યૈ કૃત્યૈ નમોનમઃ||11||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ વિષ્ણુમાયેતિ શબ્દિતા|
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||12||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ ચેત નેત્યભિદીયતે |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||13||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ બુદ્ધિરૂપેણ સંસ્થિતા|
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||14||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ નિદ્રારૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||15||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ ક્ષુધારૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||16||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ છાયારૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||17||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ શક્તિરૂપેણ સંસ્થિતા|
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||18||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ તૃષ્ણારૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||19||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ ક્ષાન્તિરૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||20||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ જાતિરૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||21||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ લજ્જારૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||22||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ શાન્તિ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||23||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ શ્રદ્ધા રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||24||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ કાન્તિ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||25||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ લક્ષ્મી રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||26||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ વૃત્તિ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||27||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ સ્મૃતિ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||28||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ દયા રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||29||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ તુષ્ટિ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||30||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ માતૃ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||31||

યાદેવી સર્વભૂતેષુ ભ્રાન્તિ રૂપેણ સંસ્થિતા |
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||32||

ઇન્દ્રિયાણામધિષ્ઠાત્રી ભૂતાનાં ચાખિલેષુ યા|
ભૂતેષુ સતતં તસ્યૈ વ્યાપ્તિદેવ્યૈ નમો નમઃ||33||

ચિતિરૂપેણ યાકૃત્સ્નં એતદ્વ્યાપ્ય સ્થિતા જગત્|
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ||34||

સ્તુતાસુરૈઃ પૂર્વમભીષ્ટ સંશ્રયા
ત્તથા સુરેન્દ્રેણ દિનેષુ સેવિતા|
કરોતુ સા નઃ શુભહેતુરીશ્વરી
શુભાનિ ભદ્રાણ્યભિહન્તુ ચાપદઃ||35||

યાસામ્પ્રતં ચોદ્ધતદૈત્યતાપિતૈઃ
અસ્માભિરીશા ચ સુરૈર્નમસ્યતે|
યાચસ્મૃતા તત્ ક્ષણમેવ હન્તિ નઃ
સર્વાપદો ભક્તિ વિનમ્રમૂર્તિભિઃ||36||

ઋષિરુવાચ||

એવં સ્તવાદિ યુક્તાનાં દેવાનાં તત્ર પાર્વતી|
સ્નાતુ મભ્યાયયૌ તોયે જાહ્નવ્યા નૃપનન્દનઃ||37||

સાબ્રવીત્તાન્ સુરાન્ સુભ્રૂર્ભવદ્ભિઃ સ્તૂયતેઽત્રકા|
શરીરકોશતશ્ચાસ્યાઃ સમુદ્ભૂતાઽબ્રવીચ્ચિવા||38||

સ્તોત્રં મમૈતત્ ક્રિયતે શુમ્ભદૈત્યનિરાકૃતૈઃ|
દેવૈઃ સમેતૈઃ સમરે નિશુંભેન પરાજિતૈઃ||39||

શરીરકોશાદ્યત્તસ્યાઃ પાર્વત્યા નિઃ સૃતામ્બિકા|
કૌશિકીતિ સમસ્તેષુ તતો લોકેષુ ગીયતે||40||

તસ્યાં વિનિર્ગતાયાં તુ કૃષ્ણાભૂત્સાપિ પાર્વતી|
કાળિકેતિ સમાખ્યાતા હિમાચલ કૃતાશ્રયા||41||

તતોઽમ્બિકાં પરં રૂપં બિભ્રાણાં સુમનોહરમ્|
દદર્શ ચણ્ડો મુણ્ડશ્ચ ભૃત્યૌ શુંભનિશુંભયોઃ||42||

તાભ્યાં શુમ્ભાય ચાખ્યાતા સા તીવ સુમનોહરા|
કાપ્યાસ્તે સ્ત્રી મહારાજ ભાસયન્તી હિમાચલમ્||43||

નૈવ તાદૃક્ ક્વચિદ્રૂપં દૃષ્ટં કેનચિદુત્તમમ્|
જ્ઞાયતાં કાપ્યસૌ દેવી ગૃહ્યતાં ચાસુરેશ્વર||44||

સ્ત્રીરત્નમતિ ચાર્વઙ્ગી દ્યોતયન્તી દિશસ્ત્વિષા|
સા તુ તિષ્ટતિ દૈત્યેન્દ્ર તાં ભવાન્ દ્રષ્ટુમર્હતિ||45||

યાનિ રત્નાનિ મનયો ગજાશ્વાદીનિ વૈ પ્રભો|
ત્રૈલોક્યે તુ સમસ્તાનિ સામ્પ્રતં ભાન્તિ તે ગૃહે||46||

ઐરાવતઃ સમાનીતો ગજરત્નં પુરન્દરાત્|
પારિજાત તરુશ્ચાયં તથૈવોચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ||47||

વિમાનં હંસ સંયુક્તં એતત્ તિષ્ટતિ તે અંગણે|
રત્નભૂતમિહાનીતં યદાસીદ્વેધસોઽદ્ભુતમ્||48||

નિધિરેષમહાપદ્મઃ સમાનીતો ધનેશ્વરાત્|
કિ ઞ્જલ્કિનીં દદૌ ચાબ્ધિર્માલામમ્લાનપંકજામ્||49||

છત્રંતે વારુણં ગેહે કાંચનસ્રાવિ તિષ્ઠતિ|
તથાઽયં સ્યન્દનવરો યઃ પુરાસીત્પ્રજાપતેઃ||50||

મૃત્યોરુત્ક્રાન્તિદા નામ શક્તિરીશ ત્વયાહૃતા|
પાશઃ સલિલરાજસ્ય ભ્રાતુસ્તવ પરિગ્રહે||51||

નિશુમ્ભસ્યાબ્ધિજાતાશ્ચ સમસ્તા રત્ન જાતયઃ|
વહ્નિશ્ચાપિ દદૌ તુભ્યમગ્નિશૌચે ચ વાસસી||52||

એવં દૈત્યેન્દ્ર રત્નાનિ સમસ્તાન્યાહૃતાનિ તે|
સ્ત્રીરત્નમેષા કલ્યાણી ત્વયા કસ્માન્નગૃહ્યતે||53||

ઋષિરુવાચ||

નિશમ્યેતિ વચઃ શુમ્ભઃ સ તદા ચણ્ડમુણ્ડયોઃ|
પ્રેષયામાસ સુગ્રીવં દૂતં દેવ્યા મહાસુરમ્||54||

ઇતિ ચેતિ ચ વક્તવ્યા સા ગત્વા વચનાન્મમ|
યથા ચાભ્યેતિ સમ્પ્રીત્યા તથા કાર્યં ત્વયા લઘુ||55||

સ તત્ર ગત્વા યત્રાસ્તે શૈલોદ્દેશેઽતિશોભને|
સા દેવી તાં તતઃ પ્રાહ શ્લક્ષં મધુરયા ગિરા||56||

દૂત ઉવાચ||

દેવિ દૈત્યેશ્વરઃ શુમ્ભઃ ત્રૈલોક્યે પરમેશ્વરઃ|
દૂતોઽહં પ્રેષિતસ્તેન ત્વત્સકાશમિહાગતઃ||57||

અવ્યાહતાજ્ઞઃ સર્વાસુ યઃ સદા દેવયોનિષુ|
નિર્જિતાખિલદૈત્યારિઃ સ યદાહ શ્રુણુષ્વ તત્||58||

મમત્રૈલોક્યમખિલં મમ દેવા વશાનુગાઃ|
યજ્ઞભાગાનહં સર્વાનુપાશ્નામિ પૃથક્ પૃથક્||59||

ત્રૈલોક્યે વરરત્નાનિ મમ વશ્યાન્યષેષતઃ|
તથૈવ ગજરત્નં ચ હૃતં દેવેન્દ્રવાહનમ્||60||

ક્ષીરોદમથનોદ્ભૂતં અશ્વરત્નં મમામરૈઃ|
ઉચ્ચૈઃશ્રવસસંજ્ઞં તત્ પ્રણિપત્યસમર્પિતમ્||61||

યાનિ ચાન્યાનિ દેવેષુ ગન્ધર્વેષૂરગેષુ ચ|
રત્નભૂતાનિ ભૂતાનિ તાનિ મય્યેવ શોભને||62||

સ્ત્રીરત્નભૂતાં ત્વાં દેવિ લોકે મન્યામહે વયમ્|
સા ત્વમસ્માનુપાગચ્છ યતો રત્નભુજો વયમ્||63||

માં વા મમાનુજં વાપિ નિશુમ્ભમુરુવિક્રમમ્|
ભજત્વં ચંચલાપાંગી રત્નભૂતાસિ વૈ યતઃ||64||

પરમૈશ્વર્યમતુલં પ્રાપ્સ્યસે મત્પરિગ્રહાત્|
એતત્ બુદ્ધ્યા સમાલોચ્ય મત્પરિગ્રહતાં વ્રજ||65||

ઋષિરુવાચ||
ઇત્યુક્તા સા તદા દેવી ગમ્ભીરાન્તઃસ્મિતા જગૌ|
દુર્ગા ભગવતી ભદ્રા યયેદં ધાર્યતે જગત્||66||

દેવ્યુવાચ:
સત્યમુક્તં ત્વયા નાત્ર મિથ્યાકિંચિત્ ત્વયોદિતમ્|
ત્રૈલોક્યાધિપતિઃ શુમ્ભો નિશુમ્ભશ્ચાપિ તાદૃશઃ||67||

કિં ત્વત્ર યત્પ્રતિજ્ઞાતં મિથ્યા તત્ ક્રિયતે કથમ્|
શ્રૂયતામલ્પબુદ્ધિત્વાત્પ્રતિજ્ઞા યા કૃતા પુરા||68||

યોમાં જયતિ સંગ્રામે યોમે દર્પં વ્યપોહતિ|
યોમે પ્રતિબલો લોકે સમે ભર્તા ભવિષ્યતિ||69||

તથા ગચ્છતુ શુમ્ભોઽત્ર નિશુમ્ભો વા મહાસુરઃ|
માં જિત્વા કિં ચિરેણાત્ર પાણિં ગૃહ્ણાતુ મે લઘુ||70||

દૂત ઉવાચ||

અવલિપ્તાસિ મૈવં ત્વં દેવિ બ્રૂહિ મમાગ્રતઃ|
ત્રૈલોક્યે કઃ પુમાંસ્તિષ્ઠેત્ અગ્રે શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ||71||

અન્યેષામપિ દૈત્યાનાં સર્વે દેવા ન વૈ યુધિ|
તિષ્ઠન્તિ સમ્મુખે દેવિ કિં પુનઃ સ્ત્રી ત્વમેકિકા||72||

ઇન્દ્રાદ્યાઃ સકલા દેવાઃ તસ્થુર્યેષાં ન સંયુગે |
શુમ્બા દીનાં કથં તેષાં સ્ત્રી પ્રયાસ્યસિ સમ્મુખમ્||73||

સા ત્વં ગચ્છ મયૈવોક્તા પાર્શ્વં શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ|
કેશાકર્ષણનિર્ધૂત ગૌરવા માગમિષ્યસિ||74||

દેવ્યુવાચ||
એવમેતદ્ બલી શુમ્ભો નિશુમ્ભશ્ચાતિ વીર્યવાન્|
કિં કરોમિ પ્રતિજ્ઞા મે યદનાલોચિતા પુરા||75||

સત્વં ગચ્ચ મયોક્તં તે યદેતત્ સર્વમાદૃતઃ|
તદાચક્ષ્વાસુ સુરેન્દ્રાય સ ચયુક્તં કરોતુ યત્||76||

ઇતિ માર્કણ્ડેય પુરાણે સાવર્ણિકે મન્વન્તરે
દેવી મહાત્મ્યે દેવ્યાદૂતસંવાદોનામ
પંચમાધ્યાયઃ ||
|| ઓમ્ તત્ સત્||
=====================================
ઉપ્દતેદ્ 27 09 2022 1600